Jan Keen, Ter Apel - 1e Categorie 3 Jong 2023

Vlakbij de Duitse grens ligt het plaatsje Ter Apel. Tegenwoordig bekend vanwege het onderwerp asielzoekers. Maar daarvoor ben ik hier niet naar toe gereden! Want Ter Apel huisvest een stel topmelkers binnen Nederland en tevens binnen 'mijn' afdeling 10.
Zonder dat ik spelers te kort wil doen, is wellicht de bekendste speler uit Ter Apel: Jan Keen. Hoe kan het ook anders, als je naam gekoppeld is aan een populaire voermengeling. En dan heb ik het nog niet eens over alle topprestaties die zijn neergezet. Deze reportage is ter ere aan het feit dat Jan in 2023 de 1e plaats heeft veroverd in categorie 3. met de jonge duiven.

Bij een hele mooie woning met daarachter een groot pand, waar eerder de dierenwinkel zat, wacht Jan mij op. In 1976 is hij op dit adres komen wonen. Geboren in Ekehaar, maar na enkele maanden was het verkassen naar Ter Apel. En daar is hij tot op heden niet meer weggegaan. De voorliefde voor duiven is ook hier ontstaan. Bij niemand minder dan boer Jan Wijnands. Als kleine jongen was Jan druk in de weer met zijn kameraden rondom de boerderijen en op een dag zag hij wat fladderen in zijn ooghoeken. Het waren de sierduiven van boer Wijnands. Die hele mooie driehoek hokjes aan zijn muur had hangen. Jan was verkocht en al gauw kreeg hij zijn eerste duiven van de boer.

En zoals het vele jonge melkers betaamt, werd er op den duur een postduif opgevangen. 'Een zwart bonte belg, dat was mijn eerste opvanger'. De interesse voor postduiven werd gewekt! En samen met jeugdvrienden werden er overal postduiven weggevangen. De sierduiven moesten plaats maken. En pa Keen kon op jacht naar een geschikte duivenvereniging. En zo werd Jan lid bij 'La Vitesse'. Jan is de enige melker in de familie, maar zijn vader had eerder ook wel wat duiven. 'Hij was geen lid, maar korfde vroeger via kennissen wel eens wat in. Hij keek altijd mee met mijn wedstrijden'. Maar pa was een harde werker en werk gaat voor het meisje, leek zijn motto. Als er aardappels gerooid moesten worden, dan ging dat voor de duiven.

Later werd Jan inkoper voor puzzel en spellenfabriek MB (later Hasbro). Op den duur werd de fabriek verplaatst naar Ierland en werd iedereen helaas ontslagen. De keuze was opnieuw ergens solliciteren of zelf iets beginnen. En zo werd er in '95 voor gekozen om iets te gaan doen wat aansluit bij de duiven: de dierenwinkel. Niet beseffend dat dit voor Jan zijn duivensport een belangrijk moment zou gaan worden. Want hij kwam in aanraking met voor Jan een belangrijk persoon: Staf Theewes. Staf was een Belgische vertegenwoordiger voor Beyers. En hij was de man die Jan in aanraking bracht met niemand minder dan Louis van Loon en dierenarts Fernand Marien!

De winkel zou uiteindelijk blijven bestaan tot 2018. Waarbij de mengeling 'Jan Keen Super Light' toch wel een stokpaardje is geworden. Hedendaags verkoopt Jan dit nog wel aan huis, naast een beperkte assorti van andere duivenproducten. Die mengeling is overigens ontstaan door de vraag van een grote Duitse melker. Hij wilde een licht verteerbaar voer, wat het gehele jaar door te geven valt. Een gebruiksvriendelijke mengeling! Het beviel zo goed, met gezonde duiven en mooie mest dat het in de handel werd gebracht. En zonder extra reclame wordt het momenteel verkocht in zeven landen! Jan merkt op dat de naam voor de mengeling wellicht wat onhandig is. 'Veel mensen denken door de naam dat het een soort zuivering is. Maar dat is niet zo. Er zitten veel vetten en eiwitten in. De naam is gekozen omdat het licht verteerbaar is'. Hopelijk is dit dan nu bij alle melkers ook weer duidelijk!

De jonge duiven '23

De lichting waar Jan afgelopen seizoen de jonge duivenvluchten mee aanving was verdeeld over drie rondes. Midden januari zijn de vliegers gekoppeld. Op deze manier staan ze een 2-3 weken voor de vluchten op weduwschap. De vliegers brengen 1 ronde groot, waarbij de eieren zijn overgelegd van de kwekers. Met uitzondering natuurlijk van de beste vliegers. Wanneer de jongen een dikke twee weken zijn, worden ze op de grond gezet. En rond de 25 dagen worden ze gespeend en staat de oude garde op weduwschap. Het africhten van de ouden start ook meteen op dat moment.

De 2e ronde van de kwekers wordt toegevoegd aan die eerste ronde van de vliegers. Door het overleggen van de eieren zit hier weinig verschil in qua leeftijd. De derde ronde komt in eerste instantie op een aparte afdeling. Deze worden op een later moment bij elkaar gebracht tot 1 grote groep. Al met al zijn er afgelopen seizoen een 70-80 jongen gekweekt. Aan het eind van de rit waren er 62 jongen over. Een score om trots op te zijn! Hierbij vertelt Jan wel dat er enkele duiven tussen zitten die na een paar weken weer thuis zijn gekomen. Desalniettemin een mooie score!

Na het spenen gaat meteen de volière en de spoetnik voor ze open. Ze zijn dan hele dagen los. Ze kunnen rustig de omgeving verkennen. Na een week of twee scharrelen is het tijd voor serieuzer werk. Op dat moment zit de helft al wel in de lucht, maar de andere helft krijgt een zetje door de vlag. 'Ze gaan dan alle kanten op, ze zitten overal. Maar uiteindelijk komen ze allemaal wel weer'. Dit wordt een paar keer herhaald en dan vliegen ze in een koppel. Na een tijdje trekken ze uit zichzelf weg. Dat is voor Jan ook een teken om te beginnen met africhten. Door de oosten wind is dit afgelopen seizoen beperkt gebleven. 'Ik heb al 63 jaar duiven, maar die 1e africhting was afgelopen seizoen toch even buikpijn. De meesten deden over 10 kilometer wel drie uur!'. Gelukkig kwamen de meesten thuis en onder het motto van: veel geleerd werd de 2e africhting verdubbeld en gingen ze op 20 kilometer. Uiteindelijk zijn ze vijf keer weggebracht tot een 40 kilometer alvorens de 1e trainingsvlucht. De 3e ronde werd ondertussen ook ingespeeld en kon met een verkorte opleiding toegevoegd worden aan het regime van de eerste twee rondes.

Verzorging en begeleiding

Verduisteren

Na het spenen worden de jonge duiven niet meteen verduisterd met als reden dat ze dan geen pennen gooien. Door Keen zijn methode gebeurt dit wel. Na een poosje worden de jongen 8 weken verduisterd waarbij de herfsttijd wordt aangehouden. Dit betekent in de praktijk 9 uur licht per dag. Na de langste dag is er bijgelicht van 18:00-22:30 en van 04:30-08:00 tot de laatste vlucht met daglicht lampen. Jan benoemt ook dat ze daarna enorm snel door de rui zijn gekomen, een teken van goede gezondheid.

Medicatie

Qua enting geeft Jan als advies om de rota enting aan het arsenaal toe te voegen! Dit scheelt een slok op de borrel wat de coli problematiek betreft. De jonge duiven hebben tot ze 8 weken oud zijn antistoffen van de ouders in zich. Daarna volgt de eerste combi rota-paramixo enting. Om deze enting een drie weken later nog eens te herhalen. 'Het wordt voorgeschreven en dan doe ik het ook'. Alles onder begeleiding van Marien. En verder draait het in Ter Apel om ijzersterke duiven met een eigen weerstand. Dit betekent praktisch geen medicatie in de afgelopen 30 jaar. Niks tegen geel, niks voor de koppen. De enige uitzondering is een vier jaar geleden geweest, toen er herpes bij de duiven was geconstateerd. Maar verder: niks, noppes, nada. Ik vraag hoe Jan de duiven dan gezond weet te houden? Jan kijkt even verbaast, want voor hem is dit waarschijnlijk gesneden koek. 'De basis is een goed hok, met een goede ventilatie. Dan komt een goede voeding, goede verzorging en de duiven goed in de gaten houden'.

Voeding

Naast die goede voeding krijgen de duiven de mineralen en conditie poeder van Marien. De conditie poeder krijgen ze de dag na de vlucht. Dit ruikt naar vis en doet denken aan vismeel. De oude duiven krijgen conditie siroop om de spijsvertering optimaal te houden. Waarom de jongen dan niet? Volgens Marien niet nodig voor de jongen!
De tendens hier is: houd het simpel en zorg voor duiven die zelf een sterke weerstand hebben. Door medicatie maak je de weerstand zwakker. En duiven die bijgehaald worden dan? Die deze begeleiding niet aan kunnen vallen door de mand, maar dit zijn dan ook duiven die niet bij Jan zijn begeleiding passen!
Vanaf het spenen hanteert Jan tot en met de wedstrijden hetzelfde voerschema: 'lekker zat voeren. Ik blijf erbij zitten, heb een visstoeltje in de hal. Na een uurtje trainen roep ik ze binnen. Ik zorg dat de helft van het voer al in de voerbak ligt. Daarna blijf ik bijvoeren tot er wat mais blijft liggen. En een kwartier later is alles alsnog weg'. Ook benoemt Jan dat wanneer een duif goed gezond is, hij een twee uur later alweer trek heeft door een goeie spijsvertering. En wat staat er op het menu: uiteraard de Keen super light. Dit krijgen de kwekers, vliegers en jongen het gehele jaar door. 'Tijdens de vluchten is het de kunst om de duiven veel te laten eten en goed te laten trainen. De energie moet opgeslagen worden in het spierweefsel, een duif moet lekker strak aan voelen'.

Motivatie

De eerste twee reguliere vluchten worden de jonge duiven gewoon zo ingekorfd en dan is het tijd om ze te scheiden en op de bekende deur te gaan spelen. Vrijwel meteen merkt Jan een verbetering in het trainen. Het klieren en achter elkaar aanjagen is voorbij, ze trainen hard. Wellicht dat het scheiden meer voordeel opbrengt doordat ze trainen, dan dat het echt een motivatie dingetje is. Toch probeert Jan uiteraard ook te motiveren. Dit betekent op vrijdagmiddag, de hele middag bij elkaar. Er staan schotels klaar en er zitten jaloeziebakjes in de hokken. Er is wel eens stro gebruikt in het verleden, maar dan leggen de duivinnen te snel. Bij thuiskomst mogen de jongen bij elkaar blijven tot zondagmorgen.

Nog een leuk feitje, wat vast niet veel liefhebbers doen. De baddag voor de duiven is altijd op inkorvingsdag. 'Ik heb dit bij toeval ontdekt. Ze gingen eens per ongeluk in bad op inkorvingsdag en ik had nog nooit zo hard gevlogen. Misschien puur toeval en bijgeloof, maar ben er niet meer mee gestopt. Ik heb het gevoel dat ze hierdoor rustiger in de mand zitten'.
Qua training is het tweemaal daags los. In de ochtend een uur en eind van de middag nogmaals. Ze varen er wel bij!

Hokvesting

In de eerdere jaren had Jan een prima hok waar hard op werd gevlogen. Maar als je op den duur vertegenwoordiger wordt van Demster hokken, dan hoort ter uiteraard een Demster hok in de tuin. En in Ter Apel prijkt een prachte hoek hok in de vorm van een L op een hoge bakstenen fundering.

In het korte gedeelte van de 'L' zitten kweekkoppels. Op het begin zitten in de eerste drie afdelingen de jonge duiven. Op den duur als de 3e ronde wordt samengevoegd met de andere twee, zitten ze nog op de eerste twee afdelingen. En zoals eerder benoemd, op een gegeven moment worden ze gescheiden: de doffers op 1 afdeling en de duivinnen op de ander. Qua ventilatie zitten de schuiven van het plafond op enkele centimeters na aan de voorkant dicht. Wel is overdag de volière voor het hok open. Dit zorgt voor voldoende zuurstof en met een hok van twee meter diep, is er geen sprake van tocht op de kooien. Het jonge duivenhok wordt tweemaal daags schoon gemaakt maar Jan benoemt: 'Ik heb in het verleden ook wel de droge mestmethode gebruikt en voerde gewoon door het mest heen. Ik merkte geen verschil, ook toen waren ze kerngezond.

Soort duiven

Via eerder genoemde Staf Theewes is Jan 'vroeger' in aanraking gekomen met de wereldberoemde Louis van Loon. Daar is Jan uiteindelijk drie keer geweest, waar hij enorm veel heeft opgestoken. Na het eerste bezoek werden er zes duiven aangeschaft met als boodschap: niet bang zijn, uitwennen die duiven! Jan kreeg de keuze uit een 25 jongen, en uiteindelijk bleek het geen verkeerde keuze! Er was 1 die weg bleef en daar kwam netjes een ander voor terug. Jan herinnert zich nog 1 hele grote, die werd te snel verwijderd. Want achteraf bleken zijn kinderen goeie kwekers! Ook kwam Jan in aanraking met Pol Bostijns. Deze man was in het bezit van echte allround duiven. Er werden duiven gehaald uit de bekende 'Pasportlijn' en tegenwoordig zitten die aankopen van toen in de hedendaagse duiven.

Verder is er in het verleden geruild met Gunter Prange. Heeft Jan een jaar of 8, elke keer 10 jongen gekocht, mee gevlogen en gekruist van Fernand Marien. En in 2019 zijn er vijf duiven aangeschaft bij Gebr. Leideman. 'Ik heb ze in eerste instantie zuiver gehouden, dat had ik niet moeten doen. Want nu voor het eerst gekruist en het is meteen bingo!'.

Momenteel zijn er zestien kweekkoppels gehuisvest. Naast wat koppels in het hoek hok, heeft Jan prachtige kweekboxen gebouwd boven zijn winkelpand. Echt op zijn 'Koopmans', voor wie die kweekboxen eens heeft gezien, weet wat ik bedoel!

Resultaten

Al met al kan Jan terugkijken op een prachtig seizoen met de jongen (maar ook op de natour). Een kleine greep uit de behaalde titels:

Fondclub Noord Nederland:

• 1e jonge duif onaangewezen
• 2e duifk jong
• 3e duifk jong

Afdeling 10 (1165 leden)

• 1e hokkampioen Natour
• 2e hokkampioen Jong
• 8e jong onaangewezen

Nationaal

• 1e eendaagse fondspiegel jonge duiven cat. 3
• 13e NPO Hokkampioen Jong
• 31e duifk jong

PIPA

• 14e duifk. PIPA ranking

Naast deze kampioenschappen, heeft Jan ook monsterachtige prijspercentages met zijn jongen weten te behalen. Uitzonderlijk, als je ziet dat er behoorlijk wat jonge duiven zijn ingekorfd.

Op afdelingsniveau was dat dit jaar:

• 15-07 Kalkar 28/53 (53%)
• 22-07 Gennep 33/55 (60%)
• 29-07 Venlo 40/54 (74%)
• 04-08 Venlo 38/50 (76%)
• 13-08 Marche 36/47 (77%)
• 18-08 Tongeren 25/47 (53%)
• 26-08 Tongeren 32/45 (71%)
• 02-09 Kerkrade 33/45 (73%)
• 09-09 Arlon 30/40 (75%)

Beste jonge duiven

Tot slot wil ik nog even de beste jonge duiven van afgelopen seizoen belichten.
Zo was er de 368, een licht kras doffer die de 2e Rethel vloog tegen 7949 duiven. (tevens 6e G.P. Afd. 10 + 11). Dit is een 50% Keen doffer. Hij is nog een kleinzoon van Jan zijn bekende 'Michael' die zelf o.a. een 1e NPO Ablis en 2e NPO Blois vloog. De oma van deze doffer is een volle zus van 'Blue Diamond', die 6e nat. duifk. Fond is geworden. Gekruist op een rechtstreekse Leideman. De moeder is een kleindochter van niemand minder dan 'Goed Grijs'. En we zien de lijn van Boeckx, Roeper en Minderhout.

Een andere doffer, de 323 vloog onder andere een 14e op Arlon tegen 6689 duiven. Zijn vader werd in '22 1e duifk. Fond en speelt 14x prijs van de 15! Hij is een kleinzoon van Keen zijn beroemde 'Blue Arrow' met o.a. Een 1e nat. Etampes. Gekruist op een Marien duvin die zelf ook kop kon spelen met o.a. Een 1e Dreis Bruck tegen 2002 duiven, en een 1e op Sourdun tegen 657 duiven! Zij is van het Pieter Veenstra x J. Dierickx soort. 

En dan zijn er nog doffers 360 en 320. En hun vaders zijn broers! De 320 speelt een 16e op Arlon en de 360 een 28e, tegen 6689 duiven. Hun vaders, de broers zijn wederom kleinzonen van Michael. Overigens is de 360 een volle broer van de bovengenoemde 368. Dus de Michael(Keen) lijn keer de Gebr. Leideman lijn lijkt een gouden greep! De 320 heeft een Marien duivin als moeder. Zij is van de lijn Vandenheede keer Bisschop en vloog zelf o.a. Een 7e tegen 1766 op Marche.
 
Kortom kwaliteit, een gouden systeem en duiven die echt passen bij de speelstijl van Jan Keen uit Ter Apel. Kan Jan de titel in 2024 prolongeren? We houden hem weer in de gaten!
 
Fabian Wendel
© Het Spoor der Kampioenen